Văn hóa không chỉ là tấm gương phản chiếu tâm hồn của một cộng đồng mà còn là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển bền vững. Tại xã Tây Khánh Sơn, nơi đồng bào dân tộc Raglai cùng chung sống, việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch đang trở thành một nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa sâu sắc đối với đời sống kinh tế - xã hội của địa phương.

Giá trị văn hóa truyền thống tại Tây Khánh Sơn không chỉ nằm ở những hiện vật hữu hình như đàn đá, đàn chapi, mã la hay các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, mà còn ẩn chứa trong những lễ hội đặc sắc như lễ ăn mừng lúa mới, lễ tạ ơn cha mẹ. Những di sản này không chỉ tạo nên bản sắc riêng biệt mà còn là nguồn tài nguyên vô giá để xây dựng các mô hình du lịch cộng đồng, giúp cải thiện đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Qua Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia, xã đã thực hiện nhiều hoạt động thiết thực như thành lập các đội văn nghệ truyền thống, xây dựng tủ sách cộng đồng và mở các lớp truyền dạy sử thi, nhạc cụ. Những nỗ lực này đã khơi dậy niềm tự hào, giúp thế hệ trẻ trân trọng cội nguồn, đồng thời tạo ra những sản phẩm du lịch thu hút du khách, quảng bá nét đẹp văn hóa đến bạn bè muôn nơi.

Tuy nhiên, trong hành trình hiện đại hóa, việc bảo tồn văn hóa tại Tây Khánh Sơn cũng đối mặt với những thách thức không nhỏ. Sự mai một của một số loại hình nghệ thuật dân gian và sự tác động của các luồng thông tin trên không gian mạng đòi hỏi sự tỉnh táo và bản lĩnh từ chính cộng đồng. Để phát huy giá trị văn hóa trong tình hình mới, xã cần tiếp tục chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ văn hóa am hiểu đặc thù dân tộc, đồng thời phát huy vai trò của các nghệ nhân, già làng trong việc truyền dạy kỹ năng và tri thức dân gian cho thế hệ sau. Giải pháp thiết thực nhất trong kỷ nguyên số là kết hợp giữa lưu giữ truyền thống và ứng dụng công nghệ, sử dụng các nền tảng trực tuyến để quảng bá hình ảnh văn hóa Raglai, biến "di sản" thành "động lực" để giảm nghèo bền vững.

Việc giữ gìn văn hóa không phải là sự khép kín, mà là sự tiếp nối và thích ứng linh hoạt. Mỗi người dân tại Tây Khánh Sơn, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần ý thức rằng văn hóa chính là "hộ chiếu" để địa phương hội nhập mà không hòa tan. Khi mỗi cá nhân tự tin mặc trang phục dân tộc, tự hào trình diễn nhạc cụ truyền thống và ứng xử chuẩn mực trong cộng đồng, chính là lúc văn hóa được nuôi dưỡng mạnh mẽ nhất.

Trong bức tranh đa dạng của văn hóa Việt Nam, những giá trị truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ là tài sản tinh thần vô giá mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, thể hiện bản sắc riêng biệt của từng tộc người. Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập hiện nay, khi đời sống tôn giáo, đặc biệt là đạo Tin lành, lan tỏa mạnh mẽ trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vấn đề bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống đang đặt ra những thách thức lớn, đòi hỏi chúng ta phải có cái nhìn cân bằng giữa đổi mới tư duy và giữ gìn cội nguồn.

Văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số thường gắn liền với tín ngưỡng đa thần, các nghi lễ vòng đời, luật tục và không gian văn hóa cộng đồng như cồng chiêng, các điệu dân ca. Khi một bộ phận người dân tiếp nhận đạo Tin lành, với tư tưởng độc thần, họ thường có xu hướng đoạn tuyệt với các hình thức thờ cúng cũ và những phong tục mà giáo lý xem là không phù hợp. Điều này tạo ra một "độ chênh" văn hóa rõ rệt. Một mặt, đạo Tin lành đã góp phần tích cực trong việc bài trừ hủ tục, thúc đẩy nếp sống văn minh, vệ sinh và bình đẳng giới. Mặt khác, sự thay đổi này nếu không được tiếp cận đúng cách sẽ làm mai một nhiều giá trị đặc sắc, khiến không gian văn hóa làng bản trở nên đơn điệu và làm suy yếu tính cố kết cộng đồng dựa trên niềm tin truyền thống.

Hình 1. Lãnh đạo xã Tây Khánh Sơn thăm tặng quà nhân dịp Giáng sinh năm mới các điểm sinh hoạt Tôn giáo Tin lành

Thực tế cho thấy, việc bảo tồn văn hóa không đồng nghĩa với sự đóng băng hay khước từ tiến bộ. Bảo tồn văn hóa truyền thống trong cộng đồng người có đạo cần được thực hiện theo hướng "hòa hợp". Những giá trị nhân văn của tôn giáo như sống hướng thiện, yêu thương, giúp đỡ lẫn nhau hoàn toàn có thể song hành cùng với lòng tự tôn dân tộc. Giải pháp cốt lõi nằm ở việc nâng cao nhận thức, khuyến khích đồng bào duy trì những nét đẹp không vi phạm giáo lý, chẳng hạn như gìn giữ trang phục, tiếng nói, ẩm thực và các kỹ năng nghề thủ công truyền thống. Chính quyền địa phương cần đóng vai trò là cầu nối, vừa tạo hành lang pháp lý cho sinh hoạt tôn giáo ổn định, vừa hỗ trợ các hoạt động văn hóa cộng đồng. Đặc biệt, cần chú trọng vai trò của người có uy tín trong cộng đồng, những người có khả năng truyền cảm hứng để tín đồ hiểu rằng: giữ gìn văn hóa tộc người chính là cách thể hiện sự trân trọng với những gì cha ông để lại, là nền tảng để xây dựng một cuộc sống mới văn minh hơn nhưng vẫn giữ được "hồn cốt" riêng.

Hình 2. Bảo tồn giá trị văn hoá Raglai

Tóm lại, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tại xã Tây Khánh Sơn không chỉ là công việc của chính quyền mà cần sự chung tay của toàn thể cộng đồng. Những thành tựu đã đạt được là nền tảng vững chắc để xã viết tiếp hành trình phát triển, đưa vùng đất cách mạng này trở thành điểm sáng của sự kết nối giữa quá khứ và tương lai. Việc bảo vệ bản sắc không chỉ giúp giữ gìn cái "gốc" của dân tộc mà còn góp phần xây dựng một cộng đồng văn minh, đoàn kết và thịnh vượng, nơi mỗi giá trị truyền thống đều được trân trọng và lan tỏa. Mỗi dân tộc là một mảnh ghép quý giá trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Việc gìn giữ bản sắc văn hóa trong cộng đồng người dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành không chỉ là nhiệm vụ của riêng cá nhân nào mà là trách nhiệm chung của cả cộng đồng. Khi đức tin tôn giáo hòa quyện với niềm tự hào dân tộc, chúng ta sẽ tạo ra một diện mạo văn hóa mới vừa tiến bộ, văn minh, vừa đậm đà bản sắc. Đó chính là sự phát triển bền vững mà chúng ta hướng tới, để tiếng cồng chiêng, những lời ca tiếng hát truyền thống vẫn ngân vang mãi trong đời sống hiện đại, góp phần làm phong phú thêm nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc./.

Cao Hiềng-Phó Trưởng phòng VH-XH